Steun

Abdij Roosenberg

06/02/16 - Herbestemming Abdij Roosenberg in tweede fase.

Op 12 november 2015 liet de VZW Woon-en Zorgcentra De Foyer in een persbericht weten dat ze 'de ambitie hadden om in de abdij een kennis- en verblijfcentrum voor jongdementie te vestigen.' In de voorbije maanden heeft de VZW een haalbaarheidsstudie gemaakt waarvan ze het resultaat eind januari aan de Congregatie van de Mariazusters van Franciscus heeft voorgelegd. Die heeft het licht op groen gezet zodat de volgende fase kan starten. In deze nieuwsbrief legt Afgevaardigd Bestuurder Ronald De Buck uit hoe die eerste studiefase werd afgerond en hoe het nu verder gaat.

 

Wat werd er onderzocht?

We hebben bouwkundig naar de site gekeken en opgelijst wat de moeilijkheden waren i.v.m. erfgoed, brandweer, de specifieke Van der Laan architectuur, enz. We onderzochten met welke wetgeving we te maken krijgen en welke verplichtingen daaraan vasthangen. Er zijn nog geen documenten getekend maar we komen wel in een volgende fase.

Wat is die volgende stap?

De abdij moet aangepast worden aan onze doelgroep. Er wordt nu een architect aangesteld om de werkzaamheden op het vlak van brandveiligheid en toegankelijkheid te begeleiden. Dat moet heel specifiek uitgewerkt worden om de bouwvergunning te kunnen aanvragen. Architecte Caroline Voet wordt er ook bij betrokken. Zij moet als deskundige van het gedachtegoed van Dom van der Laan het erfgoedgedeelte bewaken. Van de onderzoeksfase gaan we nu over naar een definitieve studiefase om de noodzakelijke veranderingen voor te bereiden.

En die doelgroep zijn personen met jongdementie.

Ja. Gewoonlijk treedt dementie op vanaf zeventig of tachtig jaar. Dat is de ouderdomsdementie. Maar in Vlaanderen zijn er ondertussen 10.000 mensen met jongdementie. Bij sommigen start dementie al rond de dertig. Er is op dit ogenblik al een afdeling voor mensen met jongdementie in ons centrum De Zilvermolen in Zwijnaarde waar de jongste bewoners beneden de veertig zijn. We hebben er een speciale afdeling opgericht omdat het niet evident is voor een veertiger om tussen mensen van tachtig te leven. Personen met jong dementie komen uit een heel andere generatie. Ze leven anders en het vraagt ook een heel andere manier van aanpakken. Het zijn nog actieve mensen en dus moeten we voor hen andere activiteiten voorzien. Velen hebben nog een partner, familie, kinderen. Hun gezinnen beleven dikwijls een echt drama. Omdat die mensen onder zware financiële druk staan willen we onze prijzen ook zo sociaal mogelijk houden. (We hebben dat trouwens ook met de congregatie doorgesproken.) Die situatie vereist specifieke psychologische begeleiding zowel voor de patiënten zelf als voor de familie. Daarom wordt er voor dit project een deeltijds psycholoog aangesteld en er is uiteraard dag en nacht personeel aanwezig.

Waarom hebben jullie gedacht dat de Roosenberg een goede locatie was?

Als je naar onze website kijkt zal je zien dat we de principes van de 'helende omgeving' volgen. We weten gewoon dat aanwezigheid van groen, kleur en licht, een positieve impact heeft op het welzijn van mensen. Bij de bouw van onze twee zorgcentra is daarmee rekening gehouden en we merken dat mensen zich daardoor veel beter voelen dan in klassieke huizen.
Van bij het eerste bezoek in de abdij kreeg ik het gevoel dat het een gebouw was dat ook volgens de principes van de 'helende omgeving' gebouwd was. Heel veel groen rondom. De lichtinval is heel bijzonder. De ruimte heeft onmiddellijk effect als je binnenkomt. Dat is een dimensie die Dom Hans van der Laan nog toevoegt aan onze gebouwen. De ruimte heeft duidelijk een grote invloed op de mens.

Sommigen vragen zich af of de muren niet te grijs of te grauw zijn?

Neen, die muren zijn niet grauw of grijs. Daar zit veel meer kleur in dan je denkt.

Zijn de kamers geschikt voor deze mensen?

Bij mensen met dementie moet je eigenlijk zoveel mogelijk prikkels wegnemen. Hun angstreacties hebben heel vaak te maken met prikkels die ze niet meer correct kunnen interpreteren. Ze weten niet hoe ze ermee moeten omgaan. Maar de omgeving van de abdij is een relatief prikkelarme omgeving en dat past perfect bij onze doelgroep.
Omwille van erfgoedargumenten gaan we ook niet veel aan de kamers veranderen. Ze zijn relatief klein maar het is de bedoeling dat de mensen overdag beneden blijven. De kamers zijn alleen bedoeld om er te slapen. Anders dan in onze woonzorgcentra is er op de kamers bijvoorbeeld geen TV.

Wat betekent 'beneden' leven?

Van der Laan heeft een theorie over 'binnen' en 'buiten'. We hebben dat bij het opzet volledig gerespecteerd. Vooraan is het meest publieke gedeelte. Neem bijvoorbeeld de kapel waar misvieringen zullen blijven plaatsvinden zolang de bisschop dat toelaat. Als je de abdij binnenkomt heb je de gastenruimtes, een kleine en een grote zaal. Wij beschouwen die als semipublieke ruimtes. Het museum willen we herinrichten als een gezellige cafetaria voor onze bewoners en hun families. Dat is allemaal 'buiten'.
'Binnen' is het slotgedeelte waar de zusters woonden en daar zullen de bewoners het meest verblijven. Langs het grote terras aan de kant van het slotgedeelte kunnen de bewoners vrij binnen en buiten lopen. Er is ook een moestuin gepland waar ze hun eigen groenten kunnen kweken. We willen de mensen actief houden.

Wordt de oppervlakte van het bos dan gereduceerd?

Ja, de mensen mogen natuurlijk niet gaan dwalen. We zullen voor afsluitingen moeten zorgen. De rest van het bos zal natuurlijk ook bos blijven want het is beschermd. Sommige bewoners kunnen meer vrijheid aan dan anderen en zullen ook in het uitgestrekte bosgedeelte kunnen rondwandelen. De bewoners leven vooral in groep. Het sluit eigenlijk perfect aan bij de manier waarop de zusters hebben geleefd, en het sluit aan bij het opzet van Dom van der Laan.

Je maakte ook gewag van het museum. Blijft er nog iets van over?

Er zullen wellicht nog een aantal voorwerpen uit het verleden overblijven en tentoongesteld worden. In beperkte mate natuurlijk. We willen de geschiedenis niet uitwissen.

Waar gaat het museum grotendeels naartoe?

Bij mijn weten zijn er o.a. gesprekken met de gemeente. Voor de rest durf k mij daar niet over uitlaten.

Hoeveel personen met jongdementie gaan in de abdij kunnen leven?

We voorzien 31 kamers voor een lang verblijf en 6 kamers voor kort verblijf of een 'toeristisch verblijf'. Ik denk bijvoorbeeld aan studenten, architecten of ook aan mensen die voor de rust van de abdij komen…

Bedoelt u voor de rust van de site? Of blijft de abdij dan toch nog een beetje abdij?

Laten we zeggen dat het religieuze - vooral de kapel - nog altijd een plek zal krijgen. De zusters zullen er natuurlijk niet meer wonen, maar zolang er een priester actief is zal het religieuze aspect van de kerk gerespecteerd worden. Ik waardeer het abdijaspect.
Trouwens, ik wil duidelijk zijn: alle activiteiten die hier in het verleden plaatsvonden zullen ook in de toekomst verder kunnen georganiseerd worden! Dit is een belangrijk signaal dat we aan de abdijbezoekers willen geven. Verblijven kan niet, behalve in die zes kamers die overigens ook af en toe gebruikt worden voor een kort verblijf van personen met jongdementie. Maar er kunnen dus wel bezoekers komen en de grote ruimtes blijven - volledig in de stijl van Dom Hans van der Laan - beschikbaar. Ook de geplande cafetaria.
WZC De Foyer vzw is pluralistisch en seculier, maar we hebben openheid naar iedereen. Ons beheer gaat over het hele patrimonium: kapel en zalen inbegrepen. Daarom vinden we het belangrijk dat het contact met de bezoekers en vrienden verder blijft bestaan. Ook de mensen die naar de misviering komen kunnen blijven komen zolang er een priester is.

U zei dat de congregatie ja heeft gezegd op uw plan zoals het er nu ligt. Moet er nu nog veel denkwerk verricht worden?

Er is nog heel wat werk voor specialisten die in de komende maanden ook juridisch nog een en ander moeten uitwerken.

Maar uw autonomie staat buiten kijf?

Ja. Wellicht zullen er in de clausules wel restricties staan over het gebruik van het gebouw. Bijvoorbeeld dat het niet voor commerciële doeleinden kan gebruikt worden. Wat er gebeurt moet in het verlengde van de doelstellingen van de congregatie liggen. Een hotel kan er nooit komen.

Ik heb begrepen dat u het belangrijk vindt dat er met uw centrum wordt samengewerkt, bijvoorbeeld door de Vriendenvereniging? Zij zien een drieluik: zorg, cultuur, spiritualiteit.

Ons uitgangspunt is om ieders keuzevrijheid te respecteren. We gaan niemand iets opleggen. Zolang de activiteiten ook aan dat criterium beantwoorden gaan we daar geen moeite mee hebben.
Heel veel functies die de abdij nu heeft, kunnen behouden blijven. Het is niet zo dat we de poort gaan sluiten en dat er niemand meer binnen kan! Het zal nog een zoeken worden naar wat mogelijk en zinvol is. Belangrijk voor mij is dat er uit de verblijfsgelden van de bewoners geen middelen kunnen gebruikt worden voor een publieke functie. Maar de Vrienden kunnen bijvoorbeeld vrijwilligerswerk leveren of op andere manieren bijdragen leveren tot samenwerking. Alle geldmiddelen die overigens extra voor het huis kunnen vrijgemaakt worden zijn zeer welkom. We hebben bijzonder scherp berekend. Zonder samenwerkingsverbanden kunnen we het vergeten.

Gaan de bewoners uitgenodigd worden om aan activiteiten deel te nemen?

Als dat haalbaar is, heel graag. De activiteiten gebeuren in 'hun huis', dus is het logisch dat ze er aan mogen deelnemen als het mogelijk is.

Christelijke meditatie bijvoorbeeld?

Ja, waarom niet?

Zullen de activiteiten het leven van de bewoners niet storen?

Door de geledingen die Dom Hans van der Laan in het gebouw aangebracht heeft, kunnen er activiteiten doorgaan zonder dat die onze bewoners storen. En zoals gezegd: als er activiteiten zijn die passen voor onze bewoners nemen ze graag deel. Voor mij is dat compatibel. Het is niet de bedoeling om een eenzaam eiland in de bossen van Waasmunster te creëren. Door het feit van daar te gaan huizen hoop ik ook dat de bezoekers een beetje beter het fenomeen 'jongdementie' leren kennen zodat er meer maatschappelijk begrip komt voor de gezinnen die dit meemaken. De hele component 'zorg' zou ook een aantal vrijwilligers van de Vrienden kunnen verwelkomen. Dat kan gaan van meewerken in de cafetaria tot activiteiten organiseren voor en met de bewoners. Bijvoorbeeld gaan winkelen in Waasmunster of een andere activiteit met de bewoners opzetten. Hoe meer vrijwilligers hoe liever. De aanwezigheid van de Vrienden vind ik een enorm pluspunt in heel dit gebeuren.

Wanneer denk je met de volgende fase klaar te zijn?

Na het indienen van de aanvraag voor een bouwvergunning moet je nog drie maand wachten eer je de erkenning krijgt. We hebben nu drie maand nodig om de bouwvergunning uit te werken. Dus denk ik dat we ongeveer na de zomer met de werken kunnen beginnen. De werken zullen dan de rest van het jaar duren, denk ik. We hopen januari volgend jaar het centrum op te starten.

Gaan de bouwwerkzaamheden de andere activiteiten niet doen stoppen?

De activiteiten hoeven niet allemaal stil te liggen. De grootste werken zijn op de eerste verdieping. Ik heb er nu nog geen zicht op. Maar de kapel zal operationeel blijven tijdens de werkzaamheden.

Moet u nog extra fondsen gaan zoeken om alles mogelijk te maken?

Dat zit allemaal in de besprekingen die nu zullen volgen. Trouwens wie de vraag stelt of dit geen invloed zal hebben op het project Woon-en Zorgcentrum en assistentiewoningen in de Nijverheidslaan kan ik geruststellen. De twee zullen wellicht onder één gemeenschappelijke directeur komen. Dat wel. Maar we wachten nog op de uitspraak van de Raad voor Vergunningbetwisting.

Hoe reageert de gemeente Waasmunster?

Er zijn contacten geweest met de burgemeester en die ziet dat goed zitten. Ook voor de bouwvergunning moeten we bij de gemeente terecht. De samenwerking is goed.
Hoe dan ook vinden we het een ongelooflijke opportuniteit om voor mensen met jongdementie op deze Roosenberg-site iets helemaal aparts te beginnen.

Een film over de visie van WZC De Foyer vzw kan je hier bekijken en de nieuwjaarsspeech 2016 van Ronald De Buck, met een uiteenzetting over de 100-jarige geschiedenis van De Foyer, vind je hier.